Nước Úc - ‘miền đất hứa’
Nằm ở Nam bán cầu, Úc là nước lớn thứ sáu trên thế giới với nền chính trị ổn định, tạo điều kiện rất tốt cho nền kinh tế cất cánh và hình thành nên một trong những xã hội đa sắc tộc hiện đại, phát triển hàng đầu thế giới. Nước Úc xếp hạng ba về chỉ số phát triển con người của Liên Hiệp Quốc năm 2007 và hạng sáu về chỉ số chất lượng cuộc sống theo xếp hạng của tạp chí The Economist năm 2005. Đất nước Kangaroo còn nắm giữ kỷ lục với bốn thành phố lớn nằm trong danh sách những thành phố dễ sống nhất thế giới là Melbourne (hạng 2), Perth (hạng 4), Adelaide (hạng 7) và Sydney (hạng 9). Thu nhập bình quân đầu người của Úc năm 2009 là 38.500 đô-la. Theo kết quả đánh giá của Công ty CommSec trên mọi phương diện trong đó có chỉ tiêu ổn định thị trường việc làm, tăng lương và mức độ niềm tin, “người dân Úc hiện đang trong thời kỳ hưng thịnh nhất”. Cũng theo báo cáo này, cứ bình quân 30 tuần một người dân có thể tự mua cho mình một chiếc xe ô-tô mới.
Úc có một hệ thống y tế hoàn hảo. Tất cả các công dân Úc có nghĩa vụ đóng thuế Medicare để tài trợ hệ thống y tế công cộng, do vậy mọi người dân đều có thể sử dụng hệ thống y tế công cộng như: bác sĩ, bệnh viện và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe khác.
Bên cạnh chính sách y tế ưu việt, hệ thống chính sách xã hội của Úc cũng ‘rất hấp dẫn’. Chỉ cần là người thất nghiệp, mỗi tháng sẽ được chính phủ trợ cấp 900 đô-la Úc (khoảng gần 14 triệu đồng tiền Việt Nam).
Nước Úc rộng lớn với diện tích hơn 7,6 triệu km2 với dân số chỉ xấp xỉ 22 triệu, vẫn tiếp tục thu hút lực lượng lao động để đáp ứng cho nhu cầu phát triển công nghiệp, dịch vụ của mình trong tương lai, mặc dù mới đây, theo yêu cầu của Bộ trưởng Di trú Úc Chris Evans, chính phủ Liên bang Úc công bố những thay đổi trong chính sách nhập cư tay nghề theo hướng thắt chặt hơn với mục tiêu “chỉ nhận những người mà nền kinh tế cần”. Tuy nhiên, cơ hội nhập cư vẫn vô cùng hấp dẫn với những người Việt mong muốn trở thành một công dân Úc ‘thực thụ’.
Tìm thấy giấc mơ
Chỉ chiếm 1% trong tổng dân số toàn nước Úc, với hơn 30 năm hình thành và phát triển, cộng đồng người Việt tại Úc là cộng đồng nước ngoài trẻ nhất nhưng đã giành được rất nhiều thành công và tạo nên tiếng vang trên nhiều lĩnh vực tại xứ sở đa văn hóa, đa sắc tộc Úc châu. Có thể kể ra một số gương mặt là niềm tự hào của người Việt trên đất Úc như: đạo diễn Khoa Đỗ - đoạt danh hiệu Người trẻ Úc gốc Việt 2005, Ken Lê - Vô địch bóng bàn Úc 2004, Justin Nguyễn - người được tuyển chọn vào danh sách những người rước đuốc Thế vận hội tại Úc, hoặc như chị Phan Thị Cẩm Tú - Tổng Giám đốc Công ty Clever Link Internet and Technology Services, được ghi danh vào cuốn sách Top ICT Companies in Australia 2003... và gần đây là Thanh Bùi, lọt vào top 8 Australian Idol 2008. Có thể nói rằng người Việt nhập cư đã khẳng định được vai trò của mình trên quê hương mới, giấc mơ về tương lai tốt đẹp trên xứ sở chuột túi đã thành hiện thực.
Đó là những con người đã thực hiện được những ‘giấc mơ lớn’ và thành công của họ được đông đảo cộng đồng công nhận. Còn những con người bình thường mà chúng ta vẫn gặp đâu đó trên những con phố sầm uất ở Footscray hay Springvale của người Việt thì sao?
Lâm Nguyễn ở Úc đã được 10 năm. Hiện anh đang định cư và làm việc tại Úc. “Vừa tốt nghiệp cấp ba, mình sang Melbourne theo học ngành kế toán tại trường RMIT theo lời tư vấn của bà chị gái cũng đang theo học ngành này vì dễ kiếm việc làm và được ưu tiên hơn khi xin thường trú tại Úc (PR). Sau gần bốn năm học tập và lăn lộn kiếm sống bằng nhiều công việc khác nhau từ chạy bàn cho nhà hàng đến dọn hàng thuê ở chợ Victoria, thậm chí mình cũng đã từng chung vốn mở được một tiệm bán quần áo nho nhỏ ở chợ Victoria, cuối cùng mình cũng lấy được tấm bằng tốt nghiệp ngành kế toán.”
Tuy nhiên, Lâm đã không thể kiếm nổi một công việc đúng với chuyên ngành đào tạo của mình. Lâm tiếp tục làm những công việc bán thời gian để tồn tại rồi đăng ký tham gia một khóa học ngắn hạn về môi giới bất động sản và âm thầm chờ ‘thời cơ’ tới. Gần một năm sau khi tốt nghiệp với biết bao lần phỏng vấn hết công ty này đến doanh nghiệp nọ, công việc đâu chẳng thấy mà visa sinh viên của Lâm thì sắp đến ngày hết hạn. Ánh mặt trời nước Úc dường như sắp tắt lịm đối với chàng trai Hà Nội thì một niềm vui thật bất ngờ khi công ty bất động sản BarryPlant nhận anh vào thử việc. Chỉ sau hai tháng thử thách Lâm chính thức ký hợp đồng lao động với công ty.
“Mức lương không cao nhưng hoa hồng cho mỗi giao dịch rất khá, hơn nữa mình có cơ hội tiếp xúc với nhiều khách hàng ở mọi tầng lớp xã hội , điều đó thật quý giá vì nó làm dày thêm vốn sống và vốn hiểu biết về xã hội Úc”, Lâm hào hứng chia sẻ.
Sau một năm làm việc chăm chỉ, cơ hội bấy lâu Lâm mong chờ đã tới khi anh được công ty đứng ra bảo lãnh để xin PR. Giờ đây, sau hơn ba năm làm việc tại BarryPlant, Lâm được đồng sự và cấp trên đánh giá cao bởi tính siêng năng không ngại khó khăn và luôn sẵn sàng học hỏi. Một đồng nghiệp của Lâm bật mí về thành công của bạn mình: “Cậu ấy rất tham công tiếc việc, nhiều lúc mưa gió, căn nhà cần bán của khách thì xa, nếu là người khác chắc họ sẽ hẹn khách hàng vào dịp khác, vậy mà Lâm không nề hà quyết giữ chứ tín và không bỏ lỡ cơ hội kiếm về cho công ty thêm hợp đồng mới. Có lẽ vì thế mà Lâm có nhiều khách hàng ‘ruột’ lắm.”
Căn nhà khang trang được Lâm và người vợ mới cưới gọi trìu mến là ‘lâu đài trong mơ’. “Cuộc sống và công việc của chúng mình giờ khá ổn định rồi, chỉ còn mong chờ một em bé ra đời cho vui cửa vui nhà nữa thôi”, người vợ gốc Trung Quốc của Lâm tâm sự.
Hiền sinh ra trong gia đình kinh doanh rất khá giả tại thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1998, sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, cô thi đỗ vào một trường đại học danh tiếng tại đây, Hiền được bố mẹ đưa ra hai lựa chọn: một là học đại học tại Việt Nam và lựa chọn thứ hai là đi du học Úc. Sau cả tuần suy nghĩ, cô quyết định ‘đánh liều’ từ bỏ giảng đường đại học ở Việt Nam, quyết tâm ‘chân ướt chân ráo’ mang chuông đi đánh xứ người.
“Hồi đó mình mới 17 tuổi, tiếng Anh thì ‘chữ tác đánh chữ tộ’ vì mình học theo chương trình tiếng Nga chứ không phải tiếng Anh như sau này, thời gian đầu mới sang đây mình thực sự ‘sốc’, sốc ngôn ngữ, văn hóa, rồi thêm cả nỗi nhớ nhà khiến mình gần như rơi vào trạng thái tuyệt vọng”, Hiền hồi tưởng lại quãng thời gian khó khăn.
Một thành phố lạ lẫm với những con người mà ngôn ngữ cũng như văn hóa của họ vốn là điều mà Hiền háo hức được khám phá khi còn ở Việt Nam giờ đây đang trở thành một áp lực đè nặng lên tâm lý của cô thiếu nữ lần đầu tiên xa nhà. Tuy nhiên, những khó khăn, bỡ ngỡ và những cú ‘sốc’ văn hóa cũng qua đi. Cô đăng ký theo học ngành Child care (chăm sóc trẻ em) và bắt đầu hòa nhập vào xã hội Úc bằng những công việc làm thêm từ bán bánh mì, phụ giúp trong hãng may đến phục vụ tại tiệm ăn nhanh ở vùng trung tâm thành phố Melbourne. “Khoản tiền kiếm được không nhiều nhưng vốn tiếng Anh và hiểu biết văn hóa về cộng đồng Úc của mình tăng đáng kể”, Hiền chia sẻ.
Kết thúc khóa học, Hiền nhận được chứng chỉ chuyên môn và trở thành một cô nuôi dạy trẻ ở một nhà trẻ của chính phủ với mức lương khá hấp dẫn. Hiện tại, cô gái nhút nhát đầy bỡ ngỡ ngày nào đã trở thành một công dân Úc ‘thứ thiệt’ sau gần 10 năm sống và học tập tại Melbourne.
Trong câu chuyện trao đổi quanh bàn trà trong căn nhà gọn gàng và tươm tất của Hiền tại Melbourne, những tia sáng ánh lên trong đôi mắt của cô gái Sài thành chiếu lên niềm hy vọng vào tương lai trên xứ sở mà cô gọi là “quê hương thứ hai” của mình.
Xuất hiện trong một buổi tiệc mà ‘khách quý’ là những sinh viên đang học tập ở các trường đại học khác nhau tại Melbourne, Huỳnh với dáng vẻ thư sinh, nước da trắng trẻo và khuôn mặt hiền lành nói giọng Bắc rất chuẩn khiến nhiều người nghĩ anh là một sinh viên từ Hà Nội mới sang Melbourne học tập. Kỳ thực, anh là một dân ‘local’ chính hiệu, ấy là cách nói về một người nhập cư đã lấy được PR. Huỳnh hóm hỉnh kể: “Theo lời môi giới của một người anh họ đã vượt biên sang Úc và định cư được nhiều năm, mình kết hôn giả với một cô gái cũng đã di dân sang Úc từ nhỏ với ‘phí tổn’ là gần 60 nghìn đô-la Úc. Sau gần ba năm chung sống với nhiều tình cảnh ‘ông dở khóc, bà dở cười’ thì hợp đồng hôn nhân cuối cùng cũng kết thúc bằng một vụ li hôn. Bây giờ thì mình là một dân ‘local’ tự do đã có PR đàng hoàng.”
Nếu câu chuyện chỉ có vậy thì chắc hẳn ai cũng nghĩ Huỳnh là người may mắn vì sau những ‘gian nan’ của cuộc hôn nhân theo hợp đồng thì anh cũng đã được toại nguyện. Tuy nhiên, sự đời cũng có lắm nỗi truân chuyên. Huỳnh vốn là một nhân viên kỳ cựu với 10 năm làm việc tại công ty LG Meco - liên doanh điện tử đầu tiên tại Việt Nam là ‘con đẻ’ của sự hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Hàn Quốc vào giữa thập niên 90 của thế kỷ trước. Mức lương gần 1.000 đô-la Mỹ một tháng đủ đảm bảo cho Huỳnh một cuộc sống khá giả tại Việt Nam. Thế nhưng rồi những câu chuyện về nước Úc thật hấp dẫn với nào là chính sách xã hội ưu việt, đất nước và con người văn minh, nhiều cơ hội làm ăn và đổi đời qua lời của người anh họ đã định cư Úc kể lại sau mỗi lần về Việt Nam thăm gia đình đã dấy lên trong Huỳnh một tham vọng mới - ‘chinh phục’ nước Úc.
Trải qua những ‘chông gai’ suốt ba năm trời trong vòng xoay của cuộc hôn nhân giả với khoản đầu tư bằng tài sản của cả một gia đình trung lưu ở Việt Nam, từ bỏ một công việc khá hứa hẹn với mức lương hấp dẫn ở trong nước, hiện giờ Huỳnh đang sống theo diện ăn thất nghiệp ở Úc và làm việc ‘chui’ trong một hãng giặt ủi tại Melbourne.
Hiếu, một sinh viên học tại trường Đại học công nghệ Victoria và là đồng nghiệp của Huỳnh, tâm sự: “Tụi em làm việc ở đây từ 10 đến 12 tiếng một ngày và được chủ người Việt trả 10 đô-la Úc một tiếng bằng tiền mặt, công việc vất vả mà lương thì chỉ có vậy vì làm chui mà. Anh Huỳnh đã có PR nên được ăn tiền thất nghiệp 900 đô-la một tháng, nhà thì anh không phải thuê mà được người anh họ cho ở nhờ nên cũng đỡ hơn tụi em...”
Anh họ của Huỳnh đang làm công nhân tại hãng Toyota kể về cuộc sống hàng ngày của em mình: “Là anh em sống chung một nhà vậy mà ít khi nói chuyện tâm sự được với nó. Hôm nào không phải đi làm thì nó nhốt mình trong nhà cả ngày, không tiếp xúc nói chuyện với ai ngoài dán mắt vào cái tivi, sáng nào thức dậy sớm đi ra vườn cũng thấy nó ngồi thẫn thờ như đang suy nghĩ điều gì vẩn vơ lắm...”
Mai Anh, 28 tuổi đời, sinh ra và lớn lên tại thành phố cảng Hải Phòng. Học hết lớp 12, cô được ông bác ruột đã có gia đình và đang sống tại Melbourne bố trí cho một con đường trải ‘thảm đỏ’ bảo đảm cho cô một tương lai tốt đẹp nơi xứ người. Đó là kết hôn giả với một thanh niên hơn cô vài tuổi mà ông bác giới thiệu là ‘bạn nhậu của bác’. Câu chuyện tưởng chừng suôn sẻ khi Mai Anh sang Úc và bắt đầu sống cùng nhà với ‘người chồng hờ’ với mong muốn chỉ sau hai hay ba năm nữa mình sẽ lấy được PR, kết thúc hợp đồng hôn nhân và bắt đầu một cuộc sống hoàn toàn mới và đầy hứa hẹn.
Thế nhưng không biết ‘chồng’ cô vì quá ham làm việc hay bận ‘chuyện cá nhân’ mà chẳng mấy khi về nhà để ‘điểm danh’. Cả ba lần Sở Di trú cho người đến kiểm tra xác minh hôn nhân thì cả ba lần ‘chồng’ Mai Anh đều không có nhà và cô cũng không thể liên lạc được với anh ta. Tiếng Anh thì kém nên Mai Anh cũng không biết phải làm thế nào... Có lẽ vì thế mà đến giờ sau hơn 5 năm sống tại Úc, làm biết bao nhiêu nghề để mưu sinh, hồ sơ hôn thú của Mai Anh vẫn ở dạng ‘treo’. Nhiều lần cô thông qua luật sư để đề nghị giải quyết nhưng kết quả đâu chưa thấy mà trước mắt chỉ thấy ‘cái tuổi nó đuổi xuân đi’.
Chị Minh, chủ một cửa hàng bán thực phẩm tại chợ Footscray, kể về nhân viên của mình: “Mai Anh tính tình cởi mở, nhanh nhẹn tháo vát và làm được việc lắm, thế nhưng thời gian gần đây không biết có chuyện gì không vui mà hay tính nhầm tiền cho khách và ít nói hẳn đi.”
Mai Anh tâm sự nhiều lúc cô đã tuyệt vọng quyết định coi như ‘mất tiền ngu’ nhưng nghe bác và gia đình động viên nên đến giờ vẫn đành tìm mọi cách để đi đến cùng cuộc hôn nhân theo hợp đồng này.
Mai Anh và Huỳnh chỉ là hai số phận không được may mắn trên con đường tìm đến với ước mơ định cư nơi đất Úc và dường như đang tự giam mình trong một ‘cơn mộng mị’. Những quãng thời gian đã phí hoài, những khoản tiền ‘khổng lồ’ bằng cả tài sản của họ và cả những chi phí cơ hội chỉ để đổi lại cả một chặng đường sắp tới chưa có hồi kết ‘viên mãn’.
Theo mạng ABC
