Chịu khó ù tai, hít bụi lãnh ủi sập nhà cửa - Mót ngói, đèn, bồn rửa tiền thâu khá đậm

Dù thời a cong hay thời buổi nào đi nữa, cuộc sống luôn luôn phức tạp và đôi khi diễn ra những điều đối ngược; chẳng hạn như người có vườn tược mong mưa đủ nước để trồng trọt, tiệm bán buôn lại chỉ cầu Trời nắng ráo; giới nha y dược chờ đợi người ốm đau; nhân viên nhà thương chẳng thích dịch hại vì như thế chỉ tổ đông bệnh nhân phải làm đầu tắp mặt tối mà long lậu vẫn như lúc nhàn nhã. Nhưng có hai nghề trong thiên hạ rõ ràng công việc làm ngược ngạo nhau thế mà lại cùng xuôi chèo thẳng mái để cùng hốt bạc làm giầu chẳng hề phiền trách, trù ếm nhau tí nào. Đó là nghề phá ủi nhà cửa cũ để cho nghề xây dựng nhà cửa mới tiến hành công việc; cả hai đều đồng hành nhận tiền của gia chủ duy chỉ người trước người sau. Đó là nghề Ủi Phá Nhà Cửa trong cộng đồng người Việt tại Sydney.

 
Ít ai cạnh tranh

 Có thể nói ngành ủi nhà phá cửa, do người từ Việt Nam qua đứng ra làm chủ, tồn tại trong cộng đồng người Việt cũng chỉ được khoảng chừng 27 năm nay dù người Việt đã định cư (theo số đông) trên đất Úc hơn 30 năm. Trước năm 1980, người Việt tại Sydney dầu đã xấp xỉ đạt tới con số vài chục ngàn nhân khẩu nhưng hầu hết chỉ mướn nhà để ở, ráng đi cầy để dành vốn chứ chưa thấy ai mua tậu căn nhà số một nên việc đập nhà cũ để xây nhà mới thật là hiếm hoi hay nói đúng hơn là không có. Một điều ghi nhận rằng người Việt đến Úc trong thập niên đầu, không được bao nhiêu người giầu có kếch xù ôm theo kim cương vàng bạc như người Việt đến Mỹ. Tất cả đều phải cần cù tháo vác: người lớn đi làm, người trẻ đi học. Với người Việt lúc bấygiờ, tài sản sau đó có được chính là bởi công khó của mồ hôi và sức lực tạo ra chứ không phải của chìm của nổi như mấy ông bà lớn định cư trên nước Hoa kỳ. Những gia đình bà con xây căn nhà đầu tiên trong cộng đồng Việt kiều phần lớn là gia đình đông người nhờ  “hợp quần gây sức mạnh” nên chỉ dăm, sáu năm số vốn đã đủ để mua nổi căn nhà cũ, hoặc một miếng đất trống với giá chừng 30 ngàn đô và xây một tòa nhà lầu khang trang dưới 1 trăm ngàn (đâu chừng 80 ngàn đô là chiến lắm rồi) hay căn trệt 4 phòng vào khoảng 40, 50 ngàn. Với thời gian 5, 6 năm mà nhà lại có 4 người đi làm đủ để có một số tiền dành dụm gần 100 ngàn; chỉ đi vay ngân hàng không tới 1 phần 3 trị giá căn nhà là thực hiện được giấc mơ “an cư lạc nghiệp” trên xứ lạ quê người. Nghĩ lại những ngày đó, bà con mình dù chân ướt chân ráo đến Úc đã lăn xả vào những công việc nặng, bụi bặm mà hầu như lúc ở quê nhà chưa lần nào chạm tay như lau chùi nhà cửa tư gia, dọn dẹp trong nhà thương, khuân vác ở kỹ nghệ, đứng xừng xững cả 5, 6 tiếng một ngày tại nhà máy theo hình thức dây chuyền. 

Mỗi khi bà con cất nhà thời đầu đều trao khoán cho các công ty xây dựng do người Úc, người Nam tư, người Ý làm chủ từ A đền Z, chứ không một ai biết nghĩ đến chuyện đứng ra xin phép Hội đồng Thành phố rồi tự mướn thợ đứng trông coi họ làm! Do vậy từ việc ủi nhà cũ, bang bằng đất, mua gạch ngói, ván, gỗ đều do nhà thầu lo toan ráo trọi, mình chỉ đưa tiền theo từng giai đoạn như trong hợp đồng do luật sư hướng dẫn! Vì vậy lúc bấy giờ trong cộng đồng bé nhỏ của người Việt (đúng là người từ Việt Nam qua) không ai nghĩ đến việc bao thầu chuyện phá ủi nhà cũ. Ngoài ra, một số đồng hương ăn nên làm ra của những năm đầu khôn ngoan hơn đã dồn tất cả tiền bạc mua nhà cũ, sửa lại cho thuê thay vì xây nhà to cửa rộng. Bước qua năm 1980, việc xây nhà mới bắt đầu chuyển động; ban đầu từ từ, càng lúc càng “mãnh liệt” nhất là khi những khu đất mới như St Johns Park, Bossley Park, Bonnyrigg, Chipping Norton được chia lô bán đất tạo nên những khu dân cư mới toanh. Lúc bấy giờ chỉ có công ty xây cất Long “hoành hành” xây nhà mẫu; chứ những công ty kếch xù khác (như hiện nay với rừng nhà mẫu tại Warwick Farm hay Home World II ở Kellyville chưa xuất hiện). Nếu sự ghi nhận không lầm thì tới khoảng 1990, một vài gia đình người Việt hoặc Việt gốc Hoa mới động tay động chân trong nghề xây dựng bằng những dịch vụ buôn bán xi-măng, gạch lát nền, tôn, sắt, gỗ, cát và lo chuyện phá ủi nhà cũ. So với các cửa hàng, tiệm ăn đông đảo người tranh đua mở mang thì việc ủi phá nhà cửa dường như chẳng có mấy ai “nhào vào”; tính ròng rã gần 20 năm nay chỉ có một doanh nghiệp họ Quách là lâu bền nhất trong nghề bao thầu phá nhà san bằng mặt đất.

Những phức tạp trong nghề

 Vốn liếng bỏ ra trong ngành này nếu nhìn vào nào xe ủi (hai ba loại, lớn có nhỏ có) và mấy chiếc “cam-nhông” to đùng thì quả thật phải là lớn, thứ nào thứ nay cứ cả trăm ngàn đô-la chứ không phải ít. Tuy vậy vẫn có thể đi mướn dài hạn để làm ăn chứ không nhất thiết cái gì cũng sắm. Người thành đạt là người lựa chọn đường hướng khôn ngoan nhất; họ đâu có nghĩ “xổi” như dân bình thường - thậm chí “mượn đầu heo nấu cháo” họ vẫn làm cơ đấy miễn sao sanh lợi là mần. Xem vậy, cái khó khăn ban đầu khong phải ở cái vốn mà là ở sự học hỏi đến nơi đến chốn về luật lệ hành chánh, hiểu biết kỹ thuật để cho có được một giấy phép hành nghề. Sau đó là việc quảng bá gây dựng niềm tin để có một mối này sanh thêm mối khác. Thêm vào đó, cũng như mở quán ăn, nhà đông người thì lợi thế hơn, nghề ủi phá này cũng thế; một người cha có theo mấy cậu thanh niên trai trẻ chịu tháo vác, thích nghe tiếng động (chứ không phải nhạc kích động), không chê ướt đẫm mồ hôi dưới nắng và bụi đất (chứ không mê nằm dài phơi nắng trên bãi cát) thì vào nghề này mới đặng; làm ăn lâu dài gặp người làm công hay hợp tác lưng chừng bỏ ngang rất phiền. Họ Quách khấm khá trong nghề cũng bởi lợi điểm này!

 Giá cả để phá sập một căn nhà (ba phòng ngủ) thay đổi theo thời buổi. Những ngày tháng đầu của năm 1990 chỉ vào khoảng 3 ngàn đô nếu công ty thực hiện; còn người Việt mình chỉ trên 2 ngàn rưởi và dưới 3 ngàn cũng xong việc. Bước qua giữa thập niên 90 của thế kỷ trước (1995), nhích lên $5000; đầu năm 2000 giá một dịch vụ phải tới $7000 và bây giờ nếu “quen biết” cũng cả khoảng từ 8, 9 ngàn đô (đôi khi 10 ngàn tùy kích thước và vật liệu dựng nên của căn nhà) nếu từ người mình; còn trao cho nhà thầu Tây, họ đòi tới 11 ngàn đô hay hơn nữa. Công việc ủi nhà, Tây hoặc Ta làm đều như nhau cả; cái quan trọng là họ phải dọn đất cho sạch và cho bằng để nhà thầu xây cất không gây khó dễ để “vòi” thêm tí tiền “dọn lại”; điều quan trọng thứ hai là phải hốt sạch rác rến nhất là những thứ “độc” như fireglass, fibro, gốc rễ cây, xà-bần. Nhà thầu ủi phá nhà chửa đôi khi cũng bị Hội đồng Thành phố gởi giấy phạt nặng nếu không tuân theo luật lệ chẳng hạn khi di chuyển đồ phế thải phải phủ lưới che hoặc có những thứ độc phải đựng trong bao nhựa đen. Tất nhiên những thứ đập phá phải đem đến bãi gom thu đồ phế thải chứ không thể đổ bừa đổ bãi nơi nào khác; mỗi lần đổ như vậy cũng phải trả lệ phí mỗi xe ít trăm bạc - nhiều ít tùy theo thứ phế thải.

 Nghề phá ủi nhà cũ nhận vào mỗi dịch vụ khoảng xấp xỉ 5 ngàn đô cho 2 ngày làm việc sau khi trừ các chi phí cần thiết, xem ra rất khá chỉ có cái là bụi bặm và “tiếng máy át cả tiếng người rất dễ làm điếc tai nong óc”. Nếu một tháng có 4 mối (những lúc đông người xây nhà như những năm 1998 - 2003, ngày nào cũng phá với ủi mà không sao hết việc) vị chi gom vào trên dưới 10 ngàn đô; trung bình hàng năm có mức lương 100 ngàn không phải là khó. Nhưng từ nghề này nẩy sanh thêm nghề phụ đó là gom mót những thứ có thể tái sử dụng như ngói, khung cửa kiếng, cánh cửa ra vào đến bồn rửa chén, các vòi nước, đèn đóm, v.v. về mở một gian hàng bày bán; tiền thu về cũng bộn. Mỗi một căn nhà ngói chưa quá 50 năm, tệ lắm cũng có những thứ “lượm lặt” bán được bạc ngàn; một viên ngói mới mua lẻ phải tới hơn $2; viên ngóùi đất nung của 40 năm về trước đẹp và bền hơn ngói hiện tại, ai cần dù có phải trả $1 họ cũng thích mua! Một ngôi nhà 3 phòng ngủ có cả chục ngàn viên ngói; dù gom về có 1 ngàn viên - trừ tiền bốc rỡ, chuyên chở khi bán ra được cũng kiếm dăm trăm ngon xơi! Vậy là con trai tráng khỏe mạnh lo việc phá ủi, bố có con mắt tinh đời biết thứ nào cần bèn gom về và bà nhà bặt thiệp, cần mẫn chỉ ngồi một chỗ trông coi “sân vườn sau” chờ khách đến mua để bán. Bộ “tướng sĩ tượng” mỗi người mỗi tài biết hợp tác với nhau nên tha hồ mà làm giầu.

 Cứ nhìn một hoạt cảnh phá nhà nào người xịt nước - vặn tới mức tối đa như vòi rồng của xe chữa lửa cho bớt bụi bên ngay trước mặt đặng cho người lái xe xúc xấn tới; motg người khác loay hoay lái chiếc xe dây xích bò nghiêng bên phải, xoay qua bên trái cứ như con bọ hung vừa cố truồi ra khỏi đống rác rến đến nhức cả đầu; không mấy ai nhào vô lập thêm một hai hãng thầu khác để chia xẻ “cơm chim”. Ấy vậy, việc ủi, đập, phá sập nhà đôi khi cũng gây tai nạn chết người chỉ vì sơ ý trèo cao trượt chân hay bị tường đổ, gỗ rơi đè lên người. Đôi khi xe ủi quay tới quay lui gây tai nạn; người lái nhìn trên cao, người đứng dưới lơ đễnh rất có thể bị bàn xúc gạt ngã lăn cù! Gần đây, tại một căn nhà đang được phá sập để chuẩn bị xây nhà mới ở vùng Fairfield Heights cũng xảy ra tai nạn làm một người tử vong. Cho nên, ngoài chi phí về phương tiện cơ giới, về tiền trả nhân lực điều khiển, nghề ủi phá nhà cũng cần chi ra một số tiền mấy ngàn một năm để đóng bảo hiểm lao động. Một điều khác cũng cần cẩn thận. Đó là khôi khi chủ nhà yêu cầu giật đổ một cây to, nếu thiếu kinh nghiệm có thể làm sập hàng rào hay đè bẹp mái nhà kế cận; đôi lúc lại quên hỏi gia chủ về giấy cho phép chặt cây của Hội đồng Thành phố; chừng vừa hạ được thân cây xuống thì nhân viên Council xuất hiện; vậy là lãnh phạt đứt đuôi; kêu Trời không được! Trong việc làm ăn, người có kinh nghiệm lúc nào cũng cẩn thận. Cẩn thận chứ không phải lo lắng vì chẳng có sự lo lắng nào làm cho sự việc trở nên dễ dàng.

Ngay từ đầu năm nay, vì nghe nói số tiền của chánh phủ dành tặng cho người lần đầu xây nhà mới sẽ không còn là 21 ngàn đô nên tự nhiên bà con trong cộng đồng ta “rầm rầm” tìm nhà thầu xây dựng để ký hợp đồng. Nhờ đó, ngành ủi phá nhà lại bận rộn trở lại. Đâu đây tiếng động cơ ầm ầm, tiếng vách tường bị giật cho đổ theo từng đợt hòa tiếng xà ngang, khung gỗ ập xuống; cùng những đám bụi bốc tung lên theo gió làm nhiều khu phố đông đảo người Việt tự nhiên ồn ào xem như việc kinh tế suy yếu chẳng hề thăm viếng nơi đấy.